Auteur: cvanschijndel@nieuw.clara-wichmann.nl

  • Hoge Raad: Staat niet verplicht ongelijkheid tussen mannen en vrouwen bij dragen kosten anticonceptie op te heffen

    PERSBERICHT

    Hoge Raad: Staat niet verplicht ongelijkheid tussen mannen en vrouwen bij dragen kosten anticonceptie op te heffen 

    Amsterdam, 21 februari 2025 – Bureau Clara Wichmann en DeGoedeZaak vinden het oordeel van de Hoge Raad dat de Staat niet verplicht is om de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in het dragen van de kosten van anticonceptie op te heffen, teleurstellend. Wij beraden ons, samen met het Humanistisch Verbond, WOMEN Inc. en de Nederlandse Vrouwen Raad, op vervolgstappen voor gratis anticonceptie in Nederland. Ook de politiek is aan zet om deze traditionele ongelijkheid recht te zetten en om gratis anticonceptie te bewerkstelligen. 

    In februari 2020 stapten Bureau Clara Wichmann, DeGoedeZaak, het Humanistisch Verbond, WOMEN Inc., de Nederlandse Vrouwen Raad en gesteund door meer dan 7300 mede-eisers naar de rechter om gratis anticonceptie in Nederland juridisch af te dwingen voor vrouwen en mensen met een baarmoeder.  

    Met het arrest van 21 februari oordeelt de Hoge Raad dat de Staat niet verplicht is de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in het dragen van de kosten van anticonceptie op te heffen. De Hoge Raad nam tot uitgangspunt het oordeel van het hof Den Haag, dat een algemeen recht op het kosteloos ter beschikking stellen van anticonceptie als zodanig niet bestaat en dat als er een indirect onderscheid is tussen mannen en vrouwen, dit niet door de Staat wordt veroorzaakt.  

    Vervolgens oordeelt de Hoge Raad dat het feit dat de Staat in het verleden hormonale anticonceptie wel heeft vergoed, niet maakt dat op de Staat een positieve verplichting rust anticonceptiemiddelen voor vrouwen nu kosteloos ter beschikking te stellen. Of de Staat anticonceptie kosteloos ter beschikking stelt is aan de politiek. 

    Linde Bryk, hoofd strategische rechtszaken bij Bureau Clara Wichmann: “Sommige principiële veranderingen kosten tijd. Wij hebben de juridische route tot de hoogste Nederlandse rechter bewandeld, maar de strijd voor gratis anticonceptie stopt niet na vandaag. Anticonceptie is een fundamenteel reproductief recht. Vrouwen dragen nu overwegend de kosten voor anticonceptie, terwijl de hele samenleving hiervan profiteert. Wij beraden ons dan ook of aan het comité van het VN-Vrouwenverdrag de vraag moet worden voorgelegd of de staat op grond van dat verdrag de verplichting heeft deze ongelijkheid op te heffen.’’  

    Recente onderzoeksresultaten laten zien: vrouwen dragen overwegend de kosten van anticonceptie, terwijl de hele samenleving profiteert van anticonceptiegebruik 

    Uit onderzoek van de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam (2024), met een representatieve steekproef van de Nederlandse bevolking tussen 18 tot 49 jaar oud, blijkt dat vrouwen in overwegende mate de kosten van anticonceptie dragen. Het onderzoek toont aan dat: bijna de helft van de vrouwen met een vaste relatie aangeeft de kosten van anticonceptie volledig te betalen en slechts 1 op de 5 zegt de kosten gelijkwaardig met haar partner te verdelen. Terwijl 77% van de mannen met een vaste relatie de kosten wel zou willen delen, geeft slechts 29% van de mannen aan dat dit ook echt gebeurt. De resultaten laten duidelijk zien dat de kosten van anticonceptie (waar de vrouw autonomie over heeft, dus mannencondooms uitgesloten) in Nederland voornamelijk door vrouwen worden gedragen.  

     

    Politieke speelbal 

    De vergoeding van anticonceptie is in Nederland al jaren speelbal van de politiek. In de jaren ’70 werd de pil opgenomen in het ‘ziekenfonds’ en kwam daarmee voor rekening van de hele maatschappij. In 2004 werd de pil uit het basispakket gehaald, kwam daar in 2008 weer in om vervolgens in 2011 opnieuw te verdwijnen voor vrouwen vanaf 21 jaar. Een eerdere, door de Tweede Kamer aangenomen, motie uit februari 2021 van Attje Kuiken om anticonceptie op te nemen in het basispakket, werd destijds niet door de regering opgevolgd. 

    Jurjen van den Bergh, directeur van DeGoedeZaak: ‘’Wij geven deze strijd niet op. In Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk is gratis anticonceptie al geregeld, dus het kan en het is belangrijk. We zullen alles in onze macht doen namens alle vrouwen en mensen met een baarmoeder in Nederland om gratis anticonceptie te bewerkstelligen. Deze dichte deur is een inspiratie voor ons om een andere te openen, want het is een Zaak voor Iedereen.’’ 

    Bureau Clara Wichmann, DeGoedeZaak, WOMEN Inc., het Humanistisch Verbond en de Nederlandse Vrouwen Raad beraden zich over de mogelijkheid om een klacht in te dienen bij het VN-Vrouwenverdrag comité. 

    Bureau Clara Wichmann, DeGoedeZaak, WOMEN Inc., het Humanistisch Verbond en de Nederlandse Vrouwen Raad werden in deze zaak bijgestaan door advocaten van De Brauw. 

    Lees het arrest van de Hoge Raad. 

    —
    EINDE PERSBERICHT | Noot voor de redactie, niet voor publicatie:
     

    Voor meer informatie en het aanvragen van interviews neem contact op met Linde Bryk, hoofd strategische rechtszaken bij Bureau Clara Wichmann en woordvoerder, via +31(0)624830577 of per email lbryk@nieuw.clara-wichmann.nl. Of met Charlotte van Schijndel, communicatieadviseur bij Bureau Clara Wichmann, via +31(0)651583484 of per email cvanschijndel@nieuw.clara-wichmann.nl. 

  • ‘Zij verdient beter’ event – 6 maart

    Samen naar een betere positie van medewerkers in de zorg, schoonmaak en kinderopvang

    We zien een mismatch op de Nederlandse arbeidsmarkt. Cruciale sectoren zoals zorg, schoonmaak en kinderopvang – waar vooral vrouwen werken – staan onder druk. Werkgevers en de overheid roepen hen op om meer uren te werken. Veel van deze vrouwen willen dit ook, maar zij lopen tegen hardnekkige belemmeringen aan op de werkvloer en in beleid, waardoor dit moeilijk of soms zelfs onmogelijk wordt.

    Tijdens het event ‘Zij verdient beter’ op donderdag 6 maart bieden wij een podium aan deze verhalen en bieden praktische oplossingen in wat wél werkt.

    Waarom nu?

    Vrouwen besteden nog steeds 1,5 keer meer tijd aan onbetaalde zorgtaken dan mannen. Juist sectoren als de zorg, schoonmaak en kinderopvang zijn essentieel voor vrouwen om betaald te kunnen werken. De tekorten leggen niet alleen steeds meer druk op de huidige medewerkers, maar ook op de financiële onafhankelijkheid van vrouwen in het algemeen.

    Bekijk hier de teaser:

    Waar gaat het mis?

    1 op de 3 vrouwen in deze sectoren wil meer werken, maar wordt tegengehouden door hoge werkdruk, slechte arbeidsvoorwaarden en gebrek aan flexibiliteit om werk en zorg te combineren. Dit vraagt om structurele veranderingen, waarbij de overheid, werkgevers en andere betrokkenen een sleutelrol spelen.

    Wat is nodig?

    Daarom organiseert de alliantie Financieel Sterk Door Werk op donderdag 6 maart een event speciaal voor deze stakeholders. Tijdens dit event leggen we niet alleen de vinger op de zere plek, maar laten we ook zien wat wél werkt. We inspireren, delen oplossingen en nodigen beleidsmakers, werkgevers en andere betrokkenen uit om actief bij te dragen aan verandering.

    Waarom deelnemen?

    • Persoonlijke verhalen: Vrouwen uit deze sectoren delen welke belemmeringen hun drijfveer in de weg staan.
    • Praktische oplossingen: We presenteren concrete, bewezen aanpakken waarmee werkgevers en beleidsmakers direct aan de slag kunnen.
    • Inspirerende sprekers: Onder anderen Suzanna Jansen, auteur van De omwenteling: de eeuw van de vrouw, deelt haar inzicht over de oorzaken van deze mismatch.
    • Netwerkkansen: Ontmoet professionals die zich inzetten voor duurzame oplossingen in deze sectoren.

    Voor wie?

    Beleidsmakers, werkgevers- en werknemersorganisaties, werkgevers en iedereen die écht verschil wil maken voor de positie van medewerkers in de zorg, kinderopvang en schoonmaak. Thema’s die aan bod komen: werken moet lonen, financiële arbeidsvoorwaarden en de balans tussen betaald werk en onbetaalde zorgtaken.

    Meld je aan

  • Nieuwe richtlijnen META maken behandeling wetsvoorstel groepsbelediging nóg urgenter

    Vorige week schrapte Meta, het moederbedrijf van Instagram en Facebook, factcheckers. Kort gezegd screenen deze factcheckers of een bericht mogelijk desinformatie bevat of een schadelijke inhoud. Nog geen twee dagen later veranderde Meta haar richtlijn voor haatdragende taal. Berichten op de platforms waarin vrouwen voor ‘objecten’, ‘sletten’, of ‘hoeren’ worden uitgemaakt, worden onder de hernieuwde richtlijnen niet meer verwijderd. 

    Bureau Clara Wichmann (BCW) maakt zich zorgen over de online veiligheid van meisjes en vrouwen. In 2020 gaf 58 procent van de meisjes en vrouwen in Nederland tussen de 15 en 25 jaar oud al aan ervaring te hebben met online intimidatie*. BCW vreest dat dit soort aantallen alleen maar groter zullen worden met de nieuwe regels van Meta. Kennisplatform KIS publiceerde op 5 september 2024 nog een artikel waarin werd gewaarschuwd voor de schadelijke gevolgen van vrouwonvriendelijke uitlatingen op internetplatforms. Het zou mogelijk geweld tegen vrouwen kunnen aanwakkeren en versterkt discriminatie van vrouwen.  

    Een uitbreiding van het strafbare feit groepsbelediging, zou meisjes en vrouwen beter kunnen beschermen tegen online haat. Openbare belediging van vrouwen als groep wegens hun geslacht** is in Nederland namelijk nog steeds niet strafbaar, terwijl daar in 2020 al een wetsvoorstel voor is gemaakt. Ook pakt het voorstel haat tegen transgender personen aan die in drie jaar tijd is vertienvoudigd***. De behandeling van dit wetsvoorstel ligt momenteel stil. Het schokkende incident bij het Amsterdamse Studenten Corps in 2022, waarbij vrouwen werden uitgemaakt voor ‘sperma-emmers’, had onder het nieuwe wetsvoorstel mogelijk wel tot strafrechtelijke vervolging kunnen leiden.

    Transgender Netwerk heeft op 22 oktober 2024 een petitie aan de Tweede Kamer aangeboden om dit voorstel te ondertekenen. De ontwikkelingen bij Meta geven aan dat we niet langer kunnen wachten met dit voorstel en ook BCW roept de Tweede Kamer op om dit wetsvoorstel snel te behandelen en aan te nemen. 

    Artikel Volkskrant 9 januari 2025 over het nieuwe beleid: Nieuw beleid Instagram en Facebook: vrouwen ‘voorwerpen’ en homo’s ‘mentaal ziek’ noemen mag voortaan

    * Plan Nederland – 5 oktober 2020 – Wereldwijd 58 procent van de meisjes slachtoffer van online intimidatie
    ** Hieronder wordt verstaan: ‘genderidentiteit, genderexpressie en geslachtskenmerken’
    *** De Groene Amsterdammer, 6 september 2023 –     Onderzoek De toenemende online lhbti+-haat ‘Tijd voor geweld tegen deze lui’

     

  • Heeft de Inspectie Gezondheid en Jeugd (IGJ) voldoende gedaan bij het toezicht op het gebruik van transvaginale bekkenbodemmatjes?

    Bureau Clara Wichmann onderzoekt of de Inspectie Gezondheid en Jeugd (IGJ) voldoende heeft gedaan bij het toezicht op het gebruik van transvaginale bekkenbodemmatjes. Transvaginale bekkenbodemmatjes – ook wel mesh genoemd – zijn jarenlang bij duizenden vrouwen geïmplanteerd voor de behandeling van verzakking en urine-incontinentie. Nog altijd ervaren veel vrouwen dagelijks de ernstige complicaties van deze producten. De IGJ riep in 2013 op tot terughoudend gebruik van bekkenbodemmatjes. In 2020 stelde de Inspectie vast dat transvaginale mesh niet veilig is en alleen nog in klinisch studieverband toegepast mag worden.

    Bureau Clara Wichmann werkt in dit onderzoek samen met patiëntenplatform MeshedUp en wordt pro bono bijgestaan door de advocaten van Stibbe.

    Met een Woo-verzoek* aan het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, verzamelen we informatie over de gang van zaken rond de meldingen van ernstige bijwerkingen van meshmatjes. Het ministerie heeft tot nu toe een beperkt aantal documenten beschikbaar gesteld en fabrikanten van de meshmatjes maken bezwaar tegen openbaarmaking van veel documenten. Bureau Clara Wichmann zet zich ervoor in om de documenten zo snel en zo volledig mogelijk te krijgen.

    In afwachting van de openbaarmaking van documenten zet Bureau Clara Wichmann haar onderzoek voort naar het handelen van de IGJ. We voeren daartoe gesprekken met patiënten, gynaecologen en andere experts.

    Wanneer wij op basis van de resultaten van het onderzoek concluderen dat juridische vervolgstappen mogelijk zijn, zullen wij dat hier vermelden. Mogelijke (juridische) vervolgstappen zullen zich niet richten op (individuele) schadevergoedingen.

    * Een Woo-verzoek is een verzoek om toegang te krijgen tot informatie van de overheid. Dit recht is vastgelegd in de Wet open overheid (Woo).

  • Reactie Bureau Clara Wichmann op brief Fiom aan alle betrokkenen die in de jaren 50 tot 80 betrokken waren bij de gedwongen afstand van kinderen in Nederland

    Vorige week verscheen er een brief van Fiom, gericht aan moeders, vaders, kinderen en anderen die in de jaren 50 tot 80 betrokken waren bij de gedwongen afstand van kinderen in Nederland.  

    De brief is een bouwsteen in het bewijs dat er onjuist is gehandeld door meerdere instellingen in Nederland. Ook is het een eerste stap richting volwaardige excuses vanuit het FIOM aan de betrokkenen. Tegelijkertijd roept de brief vragen op. Fiom benadrukt een gebrek aan steun in het verleden, maar blijft terughoudend in het benoemen van haar eigen rol in het proces van gedwongen afstand. In veel gevallen ging het niet alleen om een gebrek aan hulp, maar ook om actieve druk op jonge vrouwen om hun kind af te staan. Dit is een pijnlijk en essentieel onderdeel van de geschiedenis, dat in de brief onvoldoende (tot niet) wordt erkend. 

    Weinig betrokkenen zelf, moeders, vaders en kinderen, lijken te zijn geraadpleegd bij het opstellen van deze excuses. Met enkele betrokkenen is contact gezocht, maar met hun input is in de uiteindelijke versie van de brief weinig gebeurd. Het opnemen van input van betrokkenen zou hebben bijgedragen aan een diepere boodschap en aan het herstel van vertrouwen bij degenen die direct geraakt zijn.  

    Het publiceren van de brief zonder verdere uitleg of aandacht is een gemiste kans. Erkenning en excuses vragen om meer. Het gaat niet alleen om woorden, maar om daden: volledige openheid over het verleden, samenwerking met de betrokkenen, en concrete acties die bijdragen aan herstel en gerechtigheid. Alleen zo kan Fiom een geloofwaardige bijdrage leveren aan de erkenning wat er in deze tijd is gebeurd. 

  • De rol van de nieuwe AI Act besproken bij Equinet – Brussel

    Afgelopen donderdag 12 december vond de Equinet High-Level Conference “Coding Equality into the EU AI Act” plaats. Equinet, het netwerk van gelijkheidsorganisaties in Europa, bracht samen met experts, beleidsmakers, overheidsinstanties en maatschappelijke organisaties, belangrijke spelers samen om de rol van de nieuwe AI Act te bespreken in het bevorderen van gelijkheid en het bestrijden van algoritmische discriminatie.

    Tijdens inspirerende panels en presentaties werden waardevolle inzichten gedeeld over de implementatie en handhaving van deze wetgeving, en de kansen die dit biedt voor meer rechtvaardigheid in een steeds meer gedigitaliseerde samenleving.

    Namens Bureau Clara Wichmann nam ons staflid beleid & onderzoek Berty Bannor deel aan het panel “Strengthening Access to Justice Against Algorithmic Discrimination”. Tijdens haar bijdrage lichtte zij de Meta-zaak toe en benadrukte zij het belang van strategisch procederen om grote technologiebedrijven verantwoordelijk te houden voor algoritmische discriminatie. Het panel ging daarnaast in op hoe het maatschappelijk middenveld en gelijkheidsorganisaties kunnen samenwerken aan inclusieve kaders voor de implementatie van de AI Act en betere toegang tot recht voor slachtoffers van discriminatie.

    Van het versterken van toezicht op algoritmische vooringenomenheid tot het waarborgen van toegang tot recht: de conferentie onderstreepte het belang van samenwerking tussen overheidsinstanties, gelijkheidsorganisaties en de technologiesector.

    Bureau Clara Wichmann blijft deze ontwikkelingen op de voet volgen en zich inzetten voor de strijd voor gelijke rechten in de digitale wereld.

     

  • Reactie BCW op wetsvoorstel aanpassing Regeling dienstverlening aan huis.

    Bureau Clara Wichmann reageerde op het wetsvoorstel tot aanpassing van de Regeling dienstverlening aan huis. In onze reactie op het wetsvoorstel benadrukken we dat het voorstel in zijn huidige vorm tekortschiet. Het betreft slechts een beperkte groep dienstverleners en laat andere kwetsbare werkenden, zoals pgb-zorgverleners, gastouders en huishoudelijk werkenden, buiten beschouwing. Ook wijzen we op het risico dat de voorgestelde wijzigingen bestaande ongelijkheden bestendigen of vergroten.

    Lees onze volledige reactie op het wetsvoorstel