Auteur: cvanschijndel@nieuw.clara-wichmann.nl

  • Psychisch geweld strafbaar stellen is noodzakelijk, maar zonder intersectioneel feministisch perspectief schiet de eerste opzet van een wetsvoorstel tekort

    Onlangs stuurde staatssecretaris Struyken een eerste opzet van een wetsvoorstel strafbaarstelling psychisch geweld naar de Tweede Kamer. Bureau Clara Wichmann heeft haar visie op de noodzaak van strafbaarstelling van psychisch geweld eerder gedeeld met de staatssecretaris. 

    Psychisch geweld richt zich met name op het beïnvloeden van de emoties, gedachten en het zelfbeeld van het slachtoffer. Psychisch geweld uit zich doorgaans in een reeks handelingen die samen een schadelijk patroon vormen. Dit type geweld kan relatief onschuldige vormen aannemen en in de tijd steeds heftiger worden. Zo kan het beginnen met gemene ‘grapjes’ die uitgroeien tot intimidatie, bedreiging, vernedering, emotionele manipulatie en gaslighting. Daarnaast omvat psychisch geweld dwingende controle, met kenmerken zoals economische beheersing, controle en surveillance over sociale contacten, het veroorzaken van sociaal isolement, en het afhankelijk maken van het slachtoffer. Psychisch geweld heeft het risico van escalatie: het kan een voorbode zijn van meer en in ernst toenemend geweld. De inzichten van Jane Monckton Smith¹ dragen bij aan dit begrip door psychisch geweld te positioneren als een voorbode van mogelijk fatale escalatie van partnergeweld (femicide). Haar onderzoek toont aan dat psychisch geweld vaak een fase is in een cyclus van geweld, waarbij controle en intimidatie escaleren tot meer ernstige vormen van geweld. Het is van groot belang dat psychisch geweld op tijd wordt herkend en dat er snel wordt ingegrepen om slachtoffers te helpen. 

    Het is goed dat de staatssecretaris in de eerste opzet van een wetsvoorstel voor de strafbaarstelling van psychisch geweld onderkent dat psychisch geweld een opstapeling van gedragingen omvat en niet één enkel incident, en dat de strafbaarstelling daarop ingericht moet zijn. De focus ligt daarbij op het totale gedrag van de dader over een langere periode en niet alleen op afzonderlijke strafbare feiten. Psychisch geweld vraagt de mogelijkheid om bijzondere opsporingsbevoegdheden in te zetten, ook de staatssecretaris erkent dat. Positief is verder ook dat de staatssecretaris voorstelt dat het Openbaar Ministerie op eigen initiatief een opsporingsonderzoek kan starten, zonder dat het slachtoffer aangifte heeft hoeven doen. Daarnaast zal worden bekeken op welke manier bijzondere opsporingsbevoegdheden kunnen worden ingezet. 

    Naast deze positieve elementen in de geschetste eerste opzet voor de strafbaarstelling van psychisch geweld, is BCW teleurgesteld dat de staatssecretaris niet ingaat op: 

    • de erkenning en noodzaak van het bestrijden van de bredere context van genderongelijkheid, patriarchale macht en controle. Psychisch geweld is een symptoom van genderongelijkheid in de samenleving. Daarmee samen hangt de noodzaak van preventieve maatregelen;
    • het belang van een intersectionele feministische benadering die rekening houdt met de complexiteit van ervaringen van slachtoffers en met specifieke vormen van geweld die voortkomen uit de interactie van ‘ras’², gender, seksuele oriëntatie en andere factoren.   

    BCW zal deze tekortkomingen in de eerste opzet van het wetsvoorstel nogmaals onder de aandacht van de staatssecretaris brengen en verwerken in onze inbreng voor de internetconsultatie die gepland staat voor de zomer van 2026. 

    ¹ MoncktonSmith, Jane. In Control: Dangerous Relationships and How They End in Murder, Bloomsbury, 2021. 

    ² BCW verwerpt theorieën die gebaseerd zijn op het bestaan van verschillende rassen, want alle mensen horen tot dezelfde soort. We gebruiken de term ‘ras’ om te garanderen dat personen die algemeen en ten onrechte worden gezien als behorend tot een ander ras, niet worden uitgesloten van de bescherming die strafbaarstelling psychisch geweld zou moeten bieden. 

     

     

  • Vrouwen met dubbele nationaliteit die in Nederland scheiden stuiten op dure drempel bij terugkeer naar geboortenaam 

    Veel vrouwen verhuizen samen met hun gezin naar Nederland. Zij krijgen dan voor het eerst de Nederlandse nationaliteit en een Nederlands paspoort (“naturalisatie”). Zij kiezen er dan vaak voor om hun gehuwde naam in hun nieuwe Nederlandse paspoort te zetten. Dit is een logische keuze, maar kan een probleem opleveren indien een echtscheiding volgt. 

    Dit probleem geldt vooral voor vrouwen met een dubbele nationaliteit die in het buitenland getrouwd zijn, maar in Nederland scheiden nadat zij door middel van hun naturalisatie (ook) de Nederlandse nationaliteit hebben verkregen.* Deze vrouwen moeten hoge vergoedingen (‘leges’) betalen om na de scheiding niet langer de getrouwde naam (van hun ex-man), maar de geboortenaam (hun eigen familienaam) in het Nederlandse paspoort te krijgen. 

    Bureau Clara Wichmann vindt dit onrechtvaardig. Daarom ondersteunde het Bureau de zaak van een vrouw die na haar echtscheiding haar Turkse geboortenaam in haar Nederlandse paspoort wilde krijgen. De hoge leges, die meer dan 800 Euro waren, hielden haar tegen. De zaak komt uiteindelijk voor bij het VN-Vrouwenrechtencomité (het “CEDAW“). 

    Het CEDAW oordeelt op 17 februari 2025 dat de leges vrouwen ten opzichte van mannen ongelijk benadelen. Hoewel de regelgeving voor mannen en vrouwen geldt, zijn het in feite (bijna) alleen vrouwen met een dubbele nationaliteit die hierdoor worden geraakt. Volgens het CEDAW moet de Nederlandse Staat binnen zes maanden vanaf de CEDAW-uitspraak, dus voor 17 augustus 2025, aan het CEDAW rapporteren welke maatregelen hij neemt om deze benadeling op te lossen. 

    Bureau Clara Wichmann houdt dit proces nauwlettend in de gaten. Inmiddels is het proces ook door de Staat in gang gezet. Er zijn op dit moment echter nog geen wijzigingen in de wet doorgevoerd. Dat betekent dat vrouwen die hun geboortenaam willen terugkrijgen voorlopig nog steeds dezelfde hoge leges moeten betalen. Het gaat om de zogenoemde ‘tussentijd’: de periode waarin veranderingen op komst zijn, maar aanpassingen nog geen realiteit zijn. Wil je advies over het (terug)veranderen van je achternaam? Identificeer je je daarnaast als vrouw en woon, werk of studeer je in Amsterdam? Neem dan contact op met Vrouwenrechtswinkel Amsterdam. 

    *Het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit wordt naturalisatie genoemd. Lees meer over naturalisatie op de website van de Immigratie- en Naturalisatiedienst.  

  • Klacht tegen misleidende anti-abortusfolder Kies Leven ingediend bij Reclame Code Commissie 

    PERSBERICHT 

    Klacht tegen misleidende anti-abortusfolder Kies Leven ingediend bij Reclame Code Commissie 

    Amsterdam, 9 juli 2025 – Vandaag hebben Bureau Clara Wichmann, de NHG Expertgroep Seksuele Gezondheid (SeksHAG), Stichting Fiom, Women’s Link en huisarts Peter Leusink een klacht ingediend bij de Reclame Code Commissie (RCC) over misleidende reclame-uitingen van de anti-abortusorganisatie Kies Leven. De klacht heeft betrekking op een brief en bijbehorende folder die begin dit jaar op grote schaal ongevraagd zijn verspreid onder huisartsen in Nederland.  

    Volgens de organisaties handelt Kies Leven in strijd met de Nederlandse Reclame Code. De folder lijkt op neutrale medische informatie van ‘je huisarts‘, maar komt eigenlijk van een organisatie met een duidelijke ideologische boodschap. Dat is misleidend, zeker omdat de folder bedoeld is voor in de wachtkamer van huisartsen. De afzender, Kies Leven, wordt daarbij niet genoemd. Daarnaast bevat de folder aantoonbare onjuistheden over de abortuspil en wordt ingespeeld op angstgevoelens van ongewenst zwangere vrouwen.  

    “Reclame moet altijd duidelijk herkenbaar zijn als reclame. Dat geldt ook voor anti-abortusreclame,” zeggen Otto Volgenant en Noor Dings van Boekx Advocaten, die de klacht namens de betrokken partijen hebben opgesteld. “Kies Leven voldoet hier niet aan. Ze verpakken hun reclame als advies van ‘je huisarts’. Dat geeft een vals beeld. Kies Leven moet het debat over abortus met open vizier voeren. Deze slinkse reclamecampagne is in strijd met de regels van de Reclame Code Commissie.’ 

    “Ongewenst zwangeren hebben recht op feitelijk correcte informatie. Deze folder bevat misleidende en ideologisch gekleurde informatie maar pretendeert neutraal te zijn. Dubbele misleiding dus”, constateert Lilianne Ploumen, senior adviseur bij Bureau Clara Wichmann.  

    Peter Leusink, huisarts en arts-seksuoloog NVVS en supervisor De Seksuele Zaak benoemt: “Een wachtkamer in de huisartspraktijk is geen openbare ruimte maar het voorportaal van de spreekkamer. Patiënten verwachten van ons dat deze vrij is van politieke of religieuze ideologie.” 

    “Wie ongewenst zwanger is, moet kunnen vertrouwen op heldere, eerlijke informatie – én weten wie de afzender is.” zegt Daphne Latour-Oldenhof, beleidsmedewerker Fiom. 

    Met de klacht verzoeken de partijen de Reclame Code Commissie om vast te stellen dat de folder en brief van Kies Leven in strijd zijn met de reclamecode, en om de organisatie aan te bevelen dergelijke uitingen in de toekomst achterwege te laten. Daarnaast wordt gevraagd om de uitspraak in de vorm van een publieke waarschuwing (“Alert”) te verspreiden, om verdere verspreiding van deze misleidende informatie tegen te gaan. 

    Zie bijlage voor de volledige klacht, de folder en bijbehorende brief.  

  • Gezondheidsklachten na borstimplantaten onderstrepen noodzaak van juridische én medische aanpak

    PERSBERICHT

    Amsterdam, 3 juli 2025 – Goed nieuws voor vrouwengezondheid. Gisteren werd de nieuwe strategie Vrouwengezondheid bekend gemaakt, en vandaag kwam het onderzoek van Jonathan Spoor en collega’s van het Antoni van Leeuwenhoek, over de klachten van vrouwen die borstimplantaten kregen na een borstkanker behandeling, naar buiten. Het is van groot belang dat er meer onderzoek komt naar de gezondheidsklachten van vrouwen. Specifiek ook ten aanzien van borstimplantaten.   

    Duizenden vrouwen in Nederland kampen met ernstige klachten na het laten plaatsen van borstimplantaten. De wachttijd voor de gespecialiseerde siliconenpoli is inmiddels opgelopen tot ruim een jaar. Het onderzoek van vandaag en de voortdurende klachten van vrouwen onderstrepen hoe urgent dit onderwerp is.  

    Uit het onderzoek van Spoor blijkt dat het nog steeds heel moeilijk is om te bepalen waardoor precies de gezondheidsklachten van vrouwen ontstaan die borstimplantaten krijgen. En al helemaal als vrouwen een complexe ziektegeschiedenis hebben. Dit laat wederom zien hoe belangrijk het is dat hier meer onderzoek naar wordt gedaan. Juist bij deze kwetsbare groep.   

    Bij vrouwen die implantaten om cosmetische redenen hebben laten plaatsen, is er een duidelijke toename van gezondheidsklachten waargenomen na implantatie, vergeleken met vrouwen zonder implantaten. Dat beeld komt ook overeen met de ervaringen van artsen op de siliconenpoli, waar het merendeel van de vrouwen om cosmetische redenen implantaten heeft gekregen.   

    Om deze reden voert Bureau Clara Wichmann een zaak tegen de fabrikant Allergan. Deze fabrikant is jarenlang, ondanks de gezondheidsklachten van vrouwen en het risico op een bijzondere vorm van lymfeklierkanker, doorgegaan met het produceren van gebrekkige implantaten. Het onderzoek dat vandaag naar buiten kwam, en de speciale landelijke Strategie Vrouwengezondheid, geven aan dat het tijd is om vrouwen serieus te gaan nemen; zowel vrouwen die implantaten hebben na een borstreconstructie na borstkanker, als de vrouwen die implantaten namen voor cosmetische redenen.   

  • Bureau Clara Wichmann roept minister Uitermark op tot actie tegen uitsluiting vrouwen van passief kiesrecht door SGP

    PERSBERICHT

    Amsterdam, 3 juli 2025 – Bureau Clara Wichmann roept via een brief van haar advocaat Stibbe, minister Uitermark van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op tot actie omdat nog altijd niet is geborgd dat vrouwen binnen de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) feitelijk toegang hebben tot het passief kiesrecht — het recht om verkozen te worden. In de brief wordt de minister verzocht om met spoed aan te geven welke maatregelen zij zal treffen om te voorkomen dat vrouwen op onrechtmatige gronden van kandidaatstelling worden uitgesloten. Het recht om je verkiesbaar te stellen is een recht voor iedereen.  

    De Hoge Raad oordeelde in 2010 dat het Gerechtshof Den Haag terecht tot het oordeel is gekomen dat de Staat gehouden is om maatregelen te nemen die er daadwerkelijk toe leiden dat de SGP het passief kiesrecht aan vrouwen toekent. De SGP weigert haar Program van Beginselen aan te passen, waarin nog altijd staat dat het ‘strijdig is met de roeping van de vrouw’ om zitting te nemen in politieke organen. Tijdens de algemene ledenvergadering van de SGP op 24 mei 2025 werd een motie om deze bepaling te schrappen verworpen. Voor de Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober 2025 heeft een vrouw zich publiekelijk gekandideerd voor een plaats op de kieslijst van de SGP. Daarmee zijn urgente maatregelen door de minister noodzakelijk nu de SGP haar Program van Beginselen niet heeft aangepast.

    “Het recht om je verkiesbaar te stellen is een recht voor iedereen dus ook voor vrouwen binnen SGP”, aldus Bureau Clara Wichmann. “Juist nu er een vrouwelijke kandidaat is voor de kieslijst van de SGP is het van belang dat de Staat optreedt en naleving van het arrest van de Hoge Raad waarborgt.”

    Anna Collignon van Stibbe zegt: ‘‘Het is de taak van de Staat om de grondrechten van alle burgers, waaronder vrouwen, te waarborgen. Het ontbreken van daadwerkelijk effectieve maatregelen kan ervoor zorgen dat de huidige landelijke kandidaatstelling binnen de SGP op onjuiste gronden wordt tegengehouden. Het is nu aan de minister om te laten zien dat de Staat het arrest van de Hoge Raad naleeft.”

     

  • Voorstel SVB voor vereenvoudigen pgb ‘vergeet’ de situatie van zorgverleners

    In een brief van 11 juni 2025 aan de Tweede Kamer vraagt de Sociale Verzekeringsbank aandacht voor de administratieve last die werkgeverstaken met zich mee kunnen brengen voor PGB-houders. De SVB ziet hiervoor een simpele oplossing: denk aan een stelsel waarbij (informele) zorgverleners een vrijwilligersvergoeding krijgen, zonder dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst. De SVB wekt hierbij de indruk dat het vaak maar om een paar uur werk per week gaat. Niets is echter minder waar. Bij veel pgb-zorg, zeker voor familieleden, gaat het om zeer intensieve zorg die dag en nacht doorgaat en waarbij specialistische medische handelingen verricht moeten worden. Zorgverleners – in overgrote meerderheid vrouwen – zijn hierdoor gedwongen hun betaalde werk en hun sociale vangnet op te geven, want als de zorg stopt of als ze zelf ziek worden, wacht alleen de bijstand, als ze daar überhaupt al voor in aanmerking komen. Er is geen recht op een Ziektewetuitkering, geen WW en geen pensioen. Ook de NOS publiceerde half juni een artikel SVB: persoonsgebonden budget te complex, vooral als zorgbehoevende werkgever is.

    Bureau Clara Wichmann komt op voor de rechten van vrouwen in Nederland. Een belangrijk aandachtspunt in dit verband zijn de rechten van mantelzorgers. In Nederland wordt vaak gedacht dat dat werk allemaal maar onbetaald gedaan moet worden en dan vooral door vrouwen. Tot nog toe bestaat er in elk geval nog recht op een vergoeding vanuit het PGB, maar kennelijk vindt de SVB dat ook dat niet nodig is. De zorgverleensters moeten het maar met een vrijwilligersvergoeding doen. Vanuit Bureau Clara Wichmann hebben we een contactpunt geopend voor deze zogenoemde informele zorgverleners. Binnen twee weken hadden we al meer dan 100 verhalen binnen van vrouwen (en enkele mannen) die dag en nacht zorg verlenen, vaak aan kinderen of ouderen met zware beperkingen, daardoor hun eigen leven kwijt zijn, soms dan nog wel een vergoeding uit een PGB krijgen maar vaak ook te weinig, en die, als ze mentaal en fysiek versleten zijn door het jarenlang zorg verlenen, niets hebben om op terug te vallen. En bij zorginstellingen is veelal geen plek voor hun kinderen, ouders, buren of andere naasten, want die zijn of vol of hebben alleen plek voor mensen met lichtere beperkingen.  

    Wij delen de zorg van de SVB dat het complex kan zijn voor PGB-houders als zij werkgeverstaken op zich moeten nemen. Daarvoor is echter een oplossing die ook in het wetsvoorstel tot wijziging van de Regeling dienstverlening aan huis is opgenomen, namelijk uitbesteding aan de SVB. Uiteraard is daar geld voor nodig. Er is ook geld nodig om de budgetten te verhogen om de werkgeverslasten te kunnen dragen. Vanuit Bureau Clara Wichmann hebben wij er ook meerdere keren bij de wetgever op aangedrongen om de budgetten op dit punt te verhogen. Zie onder meer ons commentaar in het kader van de internetconsultatie van het wetsvoorstel. De oplossing moet echter niet zijn om de rechten van de zorgverleensters dan maar weer in te perken. Zij verdienen een behoorlijke vergoeding – niet alleen maar een vrijwilligersvergoeding – en een behoorlijk sociaal vangnet. Als wij als maatschappij de zorg laten neerkomen op individuele vrouwen en mannen, dan is het minste wat we kunnen doen het goed regelen van hun rechtspositie en sociale vangnet. Het zou de SVB sieren als ze hiervoor aandacht zou hebben en niet alleen voor de PGB-houders en haar eigen rol daarbij.  

  • Bureau Clara Wichmann en Vrouwenrechtswinkel Amsterdam 1 juli gesloten in verband met Keti Koti

    Op 1 juli zijn Bureau Clara Wichmann en Vrouwenrechtswinkel Amsterdam gesloten in verband met Keti Koti. Deze dag markeert de herdenking van de afschaffing van de slavernij en het vieren van vrijheid. Keti Koti, ook wel Dag der Vrijheden, wordt jaarlijks de afschaffing van de slavernij in 1873 in Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen gevierd en herdacht. 

    Dit is het eerste jaar dat wij ons kantoor sluiten. Als vrouwenrechtenorganisatie vinden wij het belangrijk om ruimte te maken voor herdenking, reflectie en gesprekken over vrijheid, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid. Deze thema’s zijn onlosmakelijk verbonden met onze inzet tegen structurele vormen van ongelijkheid. Wij leren graag van anderen hoe ze deze dag doorbrengen. Op welke manier staat jouw organisatie stil bij deze dag en haar betekenis? 

    Weet je nog niet hoe je de dag wilt invullen? Bekijk dan de Keti Koti Route van Omroep Zwart voor een overzicht van activiteiten bij jou in de buurt en om meer te leren over de betekenis van Keti Koti: www.ketikotiroute.nl. 

  • Commissie-De Winter erkent onrecht bij gedwongen afstand bij adoptie tussen 1956-1984, een aanbeveling tot formele excuses door de Staat blijft uit

    De Commissie Onderzoek Binnenlandse Afstand en Adoptie heeft onderzocht hoe tussen 1956 en 1984 duizenden ongehuwde moeders in Nederland onder druk afstand moesten doen van hun kind. In het rapport Schade door schande beschrijft commissie-De Winter haar bevindingen en doet zij aanbevelingen. Een aanbeveling tot formele excuses namens de Staat blijft daarin uit. 

    Het rapport is een waardevol historisch document omdat het bevestigt wat de moeders en afgestanen al jaren zeggen. Namelijk: dat sprake is geweest van onrecht dat tot op de dag van vandaag leed veroorzaakt. De Commissie heeft met vele moeders, afgestanen, adoptieouders en andere betrokkenen gesproken. Hun ervaringen zijn in het rapport gedocumenteerd en hun verhalen maken opnieuw diepe indruk.  

    Des te teleurstellender is het dat een aanbeveling voor excuses aan moeders, afgestanen, vaders en andere betrokkenen in zijn geheel ontbreekt. De Nederlandse overheid is tekortgeschoten door jarenlang weg te kijken van de wijze waarop ongehuwde moeders tot afstand werden bewogen. Als het “onrecht van elke pagina afspat“, zoals De Winter constateert, liggen excuses voor de hand. 

    Het ontbreken van een aanbeveling tot formele excuses in het rapport wordt ‘gerechtvaardigd’ met het argument dat de verantwoordelijkheid voor het ontstane leed bij de samenleving ligt, bij iedereen. In de conclusies wordt de oorzaak van het leed omschreven als een ‘perfecte storm’ van maatschappelijke normen en instituties. Daarbij blijven de actieve rol en zorgplicht van de Staat, alsook de specifieke taken en bevoegdheden van de Raad voor de Kinderbescherming, buiten beeld. Onterecht. 

    Het handelen van de Staat 

    De Staat heeft namelijk jarenlang nagelaten om de wirwar van organisaties die onder haar toezicht vielen te controleren. Ook toentertijd gold het wettelijke uitgangspunt  dat het afstaan van kinderen voor adoptie vrijwillig dient te gebeuren. De Staat diende dat uitgangspunt te bewaken. Onder haar toezicht kon de Raad voor de Kinderbescherming echter jarenlang een dwingend beleid voeren dat loodrecht op dit uitgangspunt stond. Afstand vond, eveneens onder toezicht van de Staat, geregeld op een onethische manier plaats: als gevolg van onvolledige of zelfs misleidende informatie, morele druk en sociale taboes. Tot op de dag van vandaag is bovendien sprake van gebrekkige archivering en is er geen transparantie in de documentatie. 

    Het rapport volstaat met de conclusie dat de verantwoordelijkheid voor de gedwongen afstand ligt bij de overheid en maatschappij. Bij iedereen, en daardoor dus feitelijk bij niemand. Dat dient niet te worden aanvaard. De maatschappelijke moraal en andere actoren speelden onmiskenbaar een rol in de gedwongen afstand. Maar dat ontslaat de Staat niet van haar eigen verantwoordelijkheid — zoals in de aanbevelingen nu wel lijkt te gebeuren. Zeker niet gelet op de taak en het mandaat van de Staat. Juist omdat de tijdgeest zo bekrompen en hardvochtig was diende de Staat zich in te spannen om jonge zwangere vrouwen in staat te stellen hun eigen keuze te maken. Niet die van hun ouders, de kerk en de buren.  

    Blik voorwaarts 

    Het is belangrijk om hoop te houden. De aanbevelingen van de Commissie om het thema ‘afstand’ op te nemen in de Canon van Nederland en het toevoegen van een moederbrief aan adoptiedossiers vormen een voorzichtige start. Bureau Clara Wichmann (BCW), Stichting De Nederlandse Afstandsmoeders (DNA) en Verleden in Zicht (ViZ) roepen de Staatssecretaris echter ook met klem op om, naast de erkenning van het leed, uitdrukkelijk de actieve rol van de Staat te erkennen en daarvoor excuses aan te bieden. Zij brengen in dat kader nogmaals de brief van de VN Special Rapporteurs onder de aandacht. Hierin wordt de Staat expliciet aangesproken op (het ontbreken van erkenning van) haar rol in de gedwongen afstand.  

    Wij moedigen de Staatssecretaris aan om de door hem uitgesproken erkenning van het leed kracht bij te zetten met vervolgacties die bijdragen aan erkenning, herstel en preventie. Zij gaan daarom ook graag op korte termijn in op zijn uitnodiging om met betrokkenen te spreken. BCW, DNA en ViZ onderstrepen echter dat het tijd is voor meer dan dialoog. Het is tijd voor erkenning, excuses en herstel. Dit heeft al veel te lang geduurd. 

  • Het recht om mee te doen aan de politiek is voor iedereen

    Afgelopen weekend werd bekend dat Lilian Janse niet op de kieslijst van de SGP mag staan voor de Tweede Kamerverkiezingen. De partij weigert vrouwen als kandidaat toe te laten en overtreedt daarmee het passieve kiesrecht – het recht om je verkiesbaar te stellen – zoals vastgelegd in de Grondwet en internationale verdragen.

    Tussen 2005 en 2012 voerde Bureau Clara Wichmann juridische procedures om dit recht voor iedereen in Nederland, ook binnen politieke partijen, af te dwingen. Het passieve kiesrecht is een fundamenteel onderdeel van onze democratische rechtsstaat: naast het stemrecht garandeert het dat iedere burger zich verkiesbaar mag stellen en zo medeverantwoordelijkheid kan nemen voor het politieke beleid.

    De procedures stonden in het teken van het universele kiesrecht voor álle burgers. Wanneer een partij van welke (godsdienstige) gezindte dan ook meedoet aan verkiezingen, dient zij zich te houden aan de Grondwet en fundamentele mensenrechten.

    In 2010 oordeelde de Hoge Raad dat de Nederlandse Staat, op basis van het VN-Vrouwenverdrag, verplicht is om politieke uitsluiting van vrouwen tegen te gaan. In 2012 volgde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens met een uitspraak waarin werd bevestigd dat de Staat het passieve kiesrecht van vrouwen moet waarborgen. Een beroep op een bepaalde religieuze overtuiging doet daar niet aan af, zo bepaalde deze rechterlijke instanties.

    Sindsdien heeft de SGP haar beleid op papier slechts marginaal aangepast onder meer door een reglementswijziging. Hoewel er op gemeentelijk niveau twee vrouwelijke kandidaten op de lijst zijn gekomen, is het beginselprogramma van de partij nooit gewijzigd. De indruk bestond dat de partij zich hield aan de uitspraken van de rechterlijke instanties.

    Die indruk is afgelopen zaterdag, 24 mei 2025, weggenomen. Tijdens het partijcongres werd een motie van SGP afdeling Vlissingen verworpen waarin zij pleitte voor het openstellen van de Tweede Kamerkandidatenlijst voor vrouwen. Daarmee blijkt dat de SGP het grondrecht op passief kiesrecht nog altijd niet erkent of naleeft.

    De afwijzing van deze motie staat haaks op de Nederlandse Grondwet en de relevante verdragen. De Staat moet nu optreden om de naleving van dit grondrecht af te dwingen. De overheid heeft de plicht om rechterlijke uitspraken serieus te nemen en maatregelen te treffen ter bescherming van het passieve kiesrecht van vrouwen.

    Zolang de SGP dit recht stelselmatig schendt, zou zij uitgesloten moeten worden van deelname aan verkiezingen en zou de partijfinanciering moeten worden opgeschort. In een democratische rechtsstaat hoort geen enkele partij zich te mogen onttrekken aan de spelregels van onze democratie – en die regels schrijven voor dat álle burgers gelijke politieke rechten hebben. Bureau Clara Wichmann onderzoekt op dit moment de juridische mogelijkheden.

  • Oproep voor kandidaten strategische procedure Wet herziening partneralimentatie

    Sinds 2020 is de Wet herziening partneralimentatie van kracht. Deze wet heeft de maximale duur van partneralimentatie verkort van 12 naar 5 jaar. Dit zou aansluiten bij de maatschappelijke ontwikkelingen waarbij gelijke arbeidskansen en gelijke zorgverdeling tussen partners (tijdens en na het huwelijk) de norm is. Daarnaast moedigt de wet partners aan om al tijdens het huwelijk afspraken over de duur en hoogte van de alimentatie vast te leggen. In 2025 vindt een tussenevaluatie van de wet plaats door Regioplan, waarin de indicatoren voor meting worden vastgesteld. De volledige evaluatie staat gepland voor 2027. 

    In de praktijk blijkt echter dat de veronderstelde gelijkheid tussen partners nog lang niet bereikt is. Vrouwen verlenen nog steeds vaker de zorgtaken tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap dan mannen, wat kan leiden tot een achterstand op de arbeidsmarkt. Partneralimentatie is bedoeld om deze economische achterstand te compenseren, maar de verkorting van de termijn van 12 naar 5 jaar blijkt in de meeste gevallen onvoldoende. 

    Bureau Clara Wichmann zet zich in voor een maatschappelijke en juridisch gelijkwaardige positie van vrouwen en andere personen en wil de discriminerende werking van deze wet tegengaan. In art. 1:157 lid 7 BW is een hardheidsclausule opgenomen die het mogelijk maakt om, op grond van de redelijkheid en billijkheid, een verlenging van de alimentatieduur te verzoeken. Naar onze mening moet dit artikel ruim worden geïnterpreteerd, gelet op de huidige maatschappelijke positie van vrouwen.  

    In dat kader en met oog op de aanstaande wetsevaluatie zijn wij op zoek naar kandidaten voor een strategische procedure waarin beroep wordt gedaan op de hardheidsclausule. Door middel van deze procedure willen wij bijdragen aan een eerlijke benadering die beter aansluit bij de werkelijke positie van vrouwen.  

    Geïnteresseerde kandidaten of hun advocaat kunnen contact met ons opnemen via telefoonnummer 020-261 4440 of per email via info@clara-wichman.nl. Ook voor vragen of opmerkingen kan er contact met ons worden opgenomen.