Auteur: santi

De rechten van de vrouwen die jarenlang dwangarbeid moesten verrichten voor kloosterorde De Goede Herder werden op vele vlakken geschonden. Dit stelt Bureau Clara Wichmann samen met 19 eiseressen, die gedwongen werden tot arbeid voor het klooster. Op vrijdag 17 februari 2023 om 10:00 uur komt de zaak voor de Rechtbank Haarlem en zullen de eiseressen hun verhaal doen.

Tussen 1860 en 1979 werden duizenden meisjes en jonge vrouwen, bijvoorbeeld omdat zij een zwangerschap buiten het huwelijk hadden gehad of slachtoffer waren van huiselijk geweld, tewerkgesteld in de kloosters van de Zusters van de Goede Herder. Van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat werkten zij onbetaald in naaiateliers en wasserijen, genoten zij geen onderwijs en werden ze gedwongen tot een geïsoleerd bestaan. Ze produceerden voornamelijk producten die de kloosterorde kon verkopen, maar naaiden ook legeruniformen voor de Nederlandse staat.

In de rechtszaak kaart Bureau Clara Wichmann samen met de eiseressen het onrechtmatig handelen van de Goede Herder aan en beroept zich op het verbod op dwangarbeid. Inzet van de rechtszaak is erkenning van de misstanden en schadevergoeding voor de materiële en immateriële schade. Tijdens de zitting zal een aantal eiseressen zich richten tot de rechtbank om te vertellen over het leed dat hen is aangedaan tijdens hun verblijf bij instellingen van de Goede Herder. Dit is van belang omdat de slachtoffers jarenlang in stilte hebben geleden.

Volgens Bureau Clara Wichmann en mensenrechtenadvocaat Liesbeth Zegveld is er onrechtmatig gehandeld. Zo is er sprake van een schending op het verbod op dwangarbeid. Onderzoek van de Rijksoverheid uit 2019 bevestigt dat er bij de Goede Herder sprake was van een schending van het destijds al geldende verbod op dwangarbeid.

Liesbeth Zegveld, advocaat Prakken d’Oliveira:

“De superieure houding van de Goede Herder die het tot de dag van vandaag aanneemt staat in schril contrast tot het leed dat ze de vrouwen hebben aangedaan. Eindelijk hebben de vrouwen de moed om naar de rechter te gaan om erkenning voor hun lijden af te dwingen.”

Rajae Azaroual, juridisch staflid van Bureau Clara Wichmann:

“Duizenden meisjes en jonge vrouwen zijn getraumatiseerd en hun rechten zijn geschonden. Het is ontoelaatbaar dat dit jarenlang heeft kunnen plaatsvinden. Het is tijd dat dit wordt erkend en de door hen geleden schade wordt gecompenseerd.”

De openbare zitting zal vrijdag 17 februari 2023 om 10:00 uur plaatsvinden in de Rechtbank Haarlem. Ook zal de zitting per livestream via deze link te volgen zijn.

Vandaag publiceren wij vanuit de alliantie Ditwerktwel.nl met partnerorganisaties Women Inc., Wo=men, de NVR en Movisie het onderzoeksrapport ‘Zelf zwangerschapsdiscriminatie aankaarten: een verkenning naar obstakels in de praktijk’. Dit onderzoek is uitgevoerd door Alicia Dibbets. Lees het hele onderzoek hier.

Ondanks bestaande campagnes tegen zwangerschapsdiscriminatie die gericht zijn op het vergroten van de meldingsbereidheid onder vrouwen*, blijkt uit eerder onderzoek dat maar 11% van de vrouwen die zich gediscrimineerd voelt vanwege zwangerschap hier melding van maakt. Het rapport onderzoekt welke problemen en obstakels vrouwen in de praktijk ervaren bij het aankaarten van zwangerschapsdiscriminatie en hoe deze aangepakt kunnen worden.

Het fenomeen zwangerschapsdiscriminatie is in Nederland meerdere malen in kaart gebracht, onder andere door het College voor de Rechten van de Mens. Er is echter nog weinig bekend over de rol van werkgevers en de invloed van onderliggende normen en verwachtingen bij zwangerschapsdiscriminatie.

Vrouwen die te maken krijgen met zwangerschapsdiscriminatie lijken er vrijwel alleen voor te staan. Er lijkt weinig begrip te zijn voor hun gevoel van onrechtvaardigheid en ze staan in het nadeel als ze besluiten de discriminatie te melden. Antidiscriminatievoorzieningen, advocaten en arbeidsrechtjuristen spelen een belangrijke rol in het bijstaan van deze vrouwen, maar kunnen niet de risico’s wegnemen die het melden of procederen met zich meebrengen.

Werkgevers lijken anderzijds sterker te staan als het gaat om discriminatie, ondanks de wettelijke bescherming van zwangeren. Er heerst vaak begrip voor de situatie van werkgevers als zij te maken krijgen met zwangere medewerkers. Bovendien kunnen werkgevers ervoor zorgen dat zwangerschapsdiscriminatie moeilijk te bewijzen is. Ook lijkt het makkelijk voor werkgevers om van een discriminatiemelding of procedure af te komen door middel van een schikking.

Werkgevers die een werknemer benadelen vanwege zwangerschap of jong ouderschap worden pas om verantwoording gevraagd als de desbetreffende vrouw zelf actie onderneemt. Er hangt daarmee veel af van de meldingsbereidheid van vrouwen die zich mogelijk in een arbeidsrechtelijk ondergeschikte, en vanwege de zwangerschap kwetsbare positie bevinden. De meldingsbereidheid van vrouwen vergroten lijkt dus een logische maatregel tegen zwangerschapsdiscriminatie. Echter, hiermee wordt veel van individuele vrouwen gevraagd. Dus zijn er ook maatregelen nodig waarmee vrouwen beter worden ondersteund en werkgevers worden aangepakt.

Daarom adviseren wij:

• Houd er in voorlichting aan zwangere vrouwen rekening mee dat het aankaarten van discriminatie veel van vrouwen vraagt. Met maatregelen gericht op het vergroten van meldingsbereidheid moet de last voor het oplossen van zwangerschapsdiscriminatie niet bij vrouwen komen te liggen.
• Moedig werkgevers aan om met alle werknemers die een kind verwachten, inclusief de mannen, het gesprek aan te gaan over het combineren van de zwangerschap, het ouderschap, de zorg voor het kind en werk.
• Neem ook verloskundigen mee in het signaleren en eventueel doorverwijzen bij zwangerschapsdiscriminatie.
• Verken mogelijkheden bij de Arbeidsinspectie om actiever toezicht te houden en te handhaven via sancties als het gaat om zwangerschapsdiscriminatie. Hierbij kan gedacht worden aan:
  • beter toezicht op zwangerschapsbeleid en daaraan gekoppelde sancties;
  • de rol van sancties bij de nieuwe Wet Toezicht gelijke kansen werving en selectie;
  • en toezicht en sancties in het kader van het wetsvoorstel voor het verplicht stellen van een vertrouwenspersoon.
• Maak arbeidsrechtelijke procedures nog laagdrempeliger door de bewijslast voor schade- vergoeding te verlagen en de bezwaartermijnen te verlengen.
• Onderzoek mogelijkheden voor arbeidsrechtelijke sancties in geval van zwangerschapsdiscriminatie en mogelijkheden om de rechtspositie van vrouwen te versterken door ook vergelijkend te kijken naar sanctiemogelijkheden bij zwangerschapsdiscriminatie in andere landen.
• Onderzoek de rol van werkgevers. Hierbij kan gedacht worden aan:
  • onderzoek naar hoe werkgevers omgaan met bewijs van zwangerschapsdiscriminatie en schikkingen in geval van zwangerschapsdiscriminatie;
  • onderzoek naar werkgevers die erin zijn geslaagd om een werkomgeving te faciliteren waarbinnen zwangerschap goed wordt ontvangen en behandeld.
• Richt een publiekscampagne op het vergroten van publieke verontwaardiging voor zwangerschapsdiscriminatie. Licht goede voorbeelden uit van werkgevers met een preventieve aanpak waarin ook aandacht is voor de rol van partners.
• Wees er in elke maatregel van bewust dat bij zwangerschapsdiscriminatie onderliggende normen en verwachtingen spelen rondom zwangerschap en werk en werkende moeders. Deze normen en verwachtingen kunnen het gedrag beïnvloeden van zwangere vrouwen, hun partners, werkgevers, hulpverleners en eventuele andere betrokkenen.

 

* Met vrouwen bedoelen we iedereen die in potentie te maken kan krijgen met zwangerschapsdiscriminatie.

 

Bureau Clara Wichmann heeft vandaag een dagvaarding tegen farmaceut Allergan uitgebracht. Lees hier de dagvaarding. Vorig jaar stelde het Bureau Allergan al aansprakelijk voor hun gebrekkige Biocell borstimplantaten en tissue expanders. Met deze dagvaarding vangt een rechtszaak aan bij de Rechtbank Amsterdam. Farmaceut Allergan moest in 2018 de betreffende borstimplantaten van de Europese markt halen omdat is aangetoond dat zij het risico op een vorm van lymfeklierkanker vergroten, maar nam verder geen verantwoordelijkheid voor de vrouwen die deze borstimplantaten al hadden.

De farmaceut reageerde niet op oproepen om schadevergoeding uit te keren aan vrouwen* met hun (ruwe) Biocell borstimplantaten en tissue expanders. Daarom heeft Bureau Clara Wichmann besloten een collectieve actie onder de WAMCA**, de ‘Siliconenzaak’, te starten, met steun van SVS Meldpunt Klachten Siliconen en de Borstkankervereniging Nederland.

Bureau Clara Wichmann eist een schadevergoeding voor alle mensen die deze borstimplantaten (gehad) hebben. Het gaat om vrouwen die dit specifieke type borstimplantaten hebben vanwege een cosmetische ingreep of vanwege een reconstructie nadat zij vanwege (erfelijke) borstkanker hun borst(en) lieten verwijderen. Zowel mensen met als zonder klachten kunnen meedoen. Ook vrouwen die de borstimplantaten al hebben verwijderd, kunnen zich aanmelden om schadevergoeding te claimen.

 

Niet goed, geld terug voor 60.000 vrouwen

Tot december 2018 leverde farmaceut Allergan (eerder McGhan en Inamed) de betreffende borstimplantaten die bekend staan onder de naam Biocell of Natrelle. In Nederland zijn er 60.000 mensen die dit type borstimplantaten hebben laten plaatsen voor een vergroting of een borstreconstructie.

Anniek de Ruijter, directeur Bureau Clara Wichmann:

“Van deze 60.000 betrokkenen in Nederland hebben zich inmiddels duizenden vrouwen aangemeld voor de Siliconenzaak. En dat is precies de insteek van deze zaak: samen staan we sterk. Als vrouw alleen schadevergoeding eisen van een internationale farmaceut is vaak een te grote stap, maar samen het bedrag eisen waar al deze vrouwen recht op hebben, zendt een signaal uit naar fabrikanten van medische producten voor vrouwen. Deze vrouwen laten hun stem nu horen. We strijden nu voor de schadevergoeding waar ze recht op hebben. Het zijn gebrekkige producten, en hiervoor geldt: niet goed, geld terug.”

Verhalen raken diep

De Ruijter vervolgt haar verhaal: “Met de aanmeldingen die we krijgen, komen ook heel veel verschillende verhalen van vrouwen naar boven en die raken diep. Zo hebben we vrouwen gesproken die door deze implantaten kanker hebben gekregen, vrouwen die onverklaarbare klachten hebben, maar ook vrouwen zonder klachten. Er is één ding dat ze gemeen hebben, ze zeggen allemaal: ik heb een product gekocht dat niet deugt, ik wil mijn geld terug zodat ik zelf kan beslissen of ik deze implantaten in mijn lichaam wil houden of niet. Daarom zijn wij deze rechtszaak gestart.”

 

Farmaceut Allergan in 2023 voor de rechter 

Met de dagvaarding die vandaag naar de rechter is gegaan, wordt Allergan definitief voor de rechter gesleept. De rechtszaak gaat op 5 april 2023 bij de rechtbank Amsterdam van start. Bureau Clara Wichmann eist namens alle gedupeerden een schadevergoeding: voor de kosten van een behandeling om de implantaten eventueel te laten verwijderen, voor de kosten van een (veilige) reconstructie van de borsten, maar ook voor het leed en de schade dat de implantaten mogelijk hebben veroorzaakt. Bureau Clara Wichmann eist daarom een schadevergoeding die kan oplopen tot meer dan € 900 miljoen voor de vrouwen in Nederland.

Jantina Hiemstra, als advocaat van Hausfeld betrokken bij deze zaak:

“Allergan heeft aan honderdduizenden vrouwen wereldwijd een gebrekkig product verkocht. Toch slaat het bedrijf iedere verantwoordelijkheid voor de schade die dit heeft veroorzaakt in de wind. We hebben geprobeerd de gang naar de rechter te vermijden en aan Allergan gevraagd om met een oplossing te komen. Nu Allergan weigert de vrouwen te compenseren, is het uitbrengen van een dagvaarding onvermijdelijk geworden. We kijken de rechtszaak met veel vertrouwen tegemoet, want er is duidelijk bewijs voor de gebrekkigheid van de Biocell borstimplantaten van Allergan. Allergan heeft de vrouwen onvoldoende gewaarschuwd voor de gezondheidsrisico’s, ook toen de ernst van deze risico’s haar in volle omvang bekend was. We zullen ons hard maken voor de beste uitkomst voor de vrouwen met deze implantaten. Deze vrouwen moeten worden gehoord en hun leed moet worden erkend.”

Aanmelden voor de Siliconenzaak 

Op de website www.siliconenzaak.nl kunnen mensen zich aanmelden voor de collectieve rechtszaak. Hier is ook meer informatie te vinden over ervaringsverhalen, de juridische stappen in rechtszaak, over Allergan en over klachten en symptomen.

Bureau Clara Wichmann roept betrokkenen op zich voor 31 maart 2023 aan te melden via www.siliconenzaak.nl.

Wil je iets delen over de Siliconenzaak op social media? Dat kan! Via deze link vind je afbeeldingen die je kan downloaden en gebruiken.

 

* We schrijven ‘vrouwen’, maar uiteraard gaat dit over iedereen die borstimplantaten heeft (gehad).
**Wet Afwikkeling Massaschade en Collectieve Actie

In het hoger beroep van de vrouwelijke bedrijfsjurist die €1.000,- per maand minder verdiende dan haar mannelijke collega heeft Wehkamp besloten om vrijwillig aan alle vorderingen te voldoen. Deze rechtszaak voor gelijke beloning laat zien dat melden loont.

Om een officiële uitspraak van het Gerechtshof Leeuwarden te voorkomen betaalt Wehkamp de vrouw alsnog het volledige salaris en een aanvullende ontslagvergoeding (een zogenaamde ‘billijke vergoeding’). Ook betaalt Wehkamp alle advocaatkosten en proceskosten die de vrouw heeft moeten maken voor de rechtszaak.

De vrouw heeft €25.000 achterstallig salaris gevorderd, dat wordt inclusief rente en wettelijke verhoging €43.000. Hiernaast vorderde de vrouw een billijke ontslagvergoeding €55.000, en Wehkamp betaalt haar €70.000. Dit komt neer op een totaalbedrag van €113.000.  

Zaak legt breed probleem bloot

Toen de vrouw in 2019 het gerucht hoorde dat haar mannelijke collega met dezelfde functie veel meer verdiende, kaartte zij dat intern aan.

“Het ergste vond ik de manier waarop Wehkamp met de kwestie omging. Op het moment dat ik het beloningsverschil aankaartte, hadden we samen een oplossing kunnen vinden. In plaats daarvan werd ik genegeerd, gingen ze gesprekken uit de weg en werd er zelfs gedreigd dat ik mijn baan wel kon vergeten als ik er niet over ophield. Ik heb daarom lang en vaak getwijfeld of ik wel (juridische) stappen wilde nemen”, zegt de vrouw hierover. “Uiteindelijk heb ik besloten om toch door te zetten, omdat Wehkamp niet de enige werkgever is die zo negatief reageert op een vraag over discriminatie. Het komt veel te vaak voor dat de werknemer er na zo’n vraag uit wordt gewerkt. Ik wilde daartegen opkomen en wil anderen aanmoedigen dat ook te doen.”

De vrouw schakelde daarom een gespecialiseerde jurist in en vroeg steun voor een rechtszaak bij Bureau Clara Wichmann.

“We zijn blij dat deze vrouw zich bij ons heeft gemeld voor deze rechtszaak. Het is ontzettend belangrijk dat ook andere vrouwen de strijd aangaan, want deze zaak legt een groter probleem bloot waar veel vrouwen dagelijks tegenaan lopen,” zegt Femke Zeven, jurist bij Bureau Clara Wichmann.

Sprake van discriminatie

De Rechtbank Overijssel oordeelde dat er geen sprake was van discriminatie. Daarom besloot de vrouw om in hoger beroep te gaan. In de tussentijd vroeg de vrouw een oordeel aan bij het College voor de Rechten van de Mens, dat door de overheid is ingesteld als toezichthouder op gelijke behandeling. In augustus 2022 oordeelde het College dat er wél sprake was van discriminatie en dat het bedrijf de klacht van de vrouw onzorgvuldig had behandeld.

Fout alsnog rechtgezet

Het Gerechtshof zou het oordeel meewegen in de uitspraak die zij in het hoger beroep zou gaan doen. Tijdens de zitting bleek Wehkamp bereid om alsnog aan alle vorderingen van de vrouw te voldoen.

“Het is goed dat Wehkamp onder druk van de rechtszaak alsnog hun fout recht zet,” zegt Zeven. “Het heeft van ver moeten komen, maar het laat zien dat het zin heeft om aan de bel te trekken als je als vrouw minder verdient dan je mannelijke collega.”

De vrouw benadrukt dat het haar niet alleen ging om haar eigen zaak, maar juist om bredere verandering:

“Na het oordeel van het College heb ik Wehkamp gevraagd om onafhankelijk onderzoek te laten doen naar de interne loonkloof. Misschien zijn er nog andere onterechte verschillen bij Wehkamp. Ook vroeg ik het bedrijf om in overleg met hun OR alsnog een goede (externe) klachtenprocedure in te richten, zodat er een plek komt waar je als medewerker terecht kunt met vragen over discriminatie of andere gevoelige onderwerpen, zonder dat je hoeft te vrezen voor je baan. Daarop is helaas niet gereageerd.”

Gelijke beloning beter verankeren

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen nog altijd 13% minder verdienen dan mannen. Daarom moet volgens Bureau Clara Wichmann het recht op gelijke beloning beter verankerd worden in wet- en regelgeving.

“Nederland moet invulling gaan geven aan de Europese Richtlijn over gelijke beloning, en het wetsvoorstel Gelijke beloning van vrouwen en mannen moet echt snel behandeld worden in de Tweede Kamer,” zegt Zeven. “Met die wet wordt beloning transparanter, waardoor het recht op gelijke beloning beter verankerd en effectueerbaar wordt. Dat is hard nodig, want deze zaak laat zien dat bedrijven niet snel uit zichzelf aan de slag gaan.”

Vandaag is het volledige archief van Bureau Clara Wichmann, met de dossiers van de strategische rechtszaken die de afgelopen 39 jaar door het Bureau gevoerd zijn, overgebracht naar Atria. Atria is, als het Nederlandse kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis, de uitgelezen plek om het archief van het Bureau te bewaren.

In het archief zitten een paar van de belangrijkste zaken van het Bureau, zoals de SGP-zaak, de zaak voor een zwangerschapsuitkering voor zwangere zelfstandigen en de zaak voor de Alfahulpen.

‘We zijn heel blij dat Atria het archief overneemt. Het is ook bijzonder om weer door onze historische zaken te gaan en deze zo over te kunnen dragen aan Atria. Op deze manier weten we dat het goed bewaard wordt en dat het onderdeel wordt van de Nederlandse feministische geschiedenis’ – Femke Zeven, jurist bij Bureau Clara Wichmann

Atria gaat het archief nu inventariseren en digitaliseren. Zo wordt het  toegankelijk gemaakt voor geïnteresseerden. Op deze manier kan ook voortgebouwd worden op de rechtszaken die tot nu toe gevoerd zijn voor vrouwenrechten en gendergelijkheid. 

‘Het is een eer om het volledige archief van Bureau Clara Wichmann te bewaren voor toekomstige generaties. Bij Atria verzamelen, beheren en delen we het erfgoed van vrouwenbewegingen. De archieven van hét landelijke expertisecentrum voor vrouw en recht zijn bij ons dan ook op hun plek. Door de geschiedenis te bewaren hopen we toekomstige generaties feministen te inspireren en steunen in hun werk’ – Bettemiek Grijns, Archivaris bij Atria 

 

 

 

 

Lilianne Ploumen wordt senior adviseur bij Bureau Clara Wichmann en de Vrouwenrechtswinkel Amsterdam. Bureau Clara Wichmann is een organisatie die zich middels juridische procedures en juridisch onderzoek inzet voor de positie van vrouwen in de samenleving. De Vrouwenrechtswinkel is een project van Bureau Clara Wichmann, samen met de Gemeente Amsterdam en de Amsterdam Law School (the Law Hub).

Anniek de Ruijter, directeur van Bureau Clara Wichmann:

‘We zijn ontzettend blij dat iemand met zo’n groot trackrecord op vrouwenrechten ons team wil komen versterken. Met name ook de ervaring van Lilianne als het gaat om internationale verhoudingen en welke dingen we kunnen doen om ook in die richting ons mogelijk in de toekomst meer te kunnen ontwikkelen, vinden wij een prachtige kans. Vooralsnog hebben we ons altijd gericht op de rechtspositie van mensen in Nederland. Uiteraard hebben sommige rechtszaken die we deden wel internationale rechterlijke instanties bereikt, maar we zouden ook willen onderzoeken of we meer kunnen doen in samenwerkingen met vrouwenorganisaties in andere landen. Daarvoor is de ervaring van Lilianne Ploumen natuurlijk een geweldige aanwinst voor onze organisatie.’